ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՊԱՀԱՊԱՆՆԵՐԸ

ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՊԱՀԱՊԱՆՆԵՐԸ

ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՊԱՀԱՊԱՆՆԵՐԸ

Հրապարակում բոլոր ժամադրությունների համար փարոս դարձած ժամացույցը արդեն 77 տարի է, ինչ անխափան աշխատում է: Ովքե՞ր են կանգնած ժամացույցի անսխալականության հետևում, ովքե՞ր են մեզ համար միշտ ապահովում ճիշտ ժամանակն ու ավետում ամենակարևոր իրադարձությունների սկիզբը: Մենք որոշեցինք մտնել «ժամանակի մեջ» ու տեսնել ժամացույցի հակառակ կողմը:

 

Վարպետ Գեղամը

Մկրտչյան Գեղամ Սուրենի, այսպես ներկայացավ մեր ժամացույցի պահապաներից մեկը, ով 1980 թվականից ամեն առավոտ մտնում է ժամացույցի սենյակը, բարևում նրան, ժպտում, հարցնում որպիսությունն ու ստուգում սարքինությունը: Կառավարության շենքի գլխավոր էներգետիկն է եղել ու միաժամանակ պատիվ ունեցել սպասարկել Հանրապետության գլխավոր ժամացույցը: Երբ դրսից նայում ես Հրապարակի ժամացույցին քեզ թվում է թե հետևում մի ամբողջ բարդ մեխանիզմ է աշխատում՝ ձեռքի ժամացույցի մեխանիզմի պես օրինակ, պարզապես հարյուրապատիկ մեծացրած չափերով, շղթաներով ու զանգերով: «Զուտ էլեկտրական սարք է, շատ բարդություններ չկան՝ ռելեներ, կոնտակտներ: Կարևորը սերն է, մեր ժամացույցը էսպես ճիշտ է աշխատում, որովհետև սիրով է աշխատում»,- մեղմ ժպտալով ասում է վարպետը:

Վարպետների սենյակը շատ կոկիկ է ու հավաք: Պատի տակ դրված են մի փոքրիկ էլէկտրական սարք, որը ճշտորեն ցույց է տալիս ժամը ու համապատասխանեցնում մեխանիզմին, զանգերի կառավարման սարքը և ամենակարևորը՝ անկյունում համեստորեն կանգանած է ՄԱՅՐ ժամացույցը: «Այո, այո,- ասում է վարպետ Գեղամը, սա է եղել Հանրապետության գլխավոր ժամացույցն ու այս հսկա գեղեցկուհու մայրը»: Զարմացած նայում եմ հնամաշ, փայտե, անշուք, մարդու հասակից քիչ կարճ, մի ուսն արդեն կոտրված ժամացույցին: Ժամացույցն ասես խորհրդավոր ժպտում է:

 

Լյովան

Հինգերրորդ ժամագործ վարպետը 14 տարի է աշխատում այստեղ: Վաղուց եմ լսել նրա  մասին: Ծանոթանում եմ ու հարցնում՝ դուք Լևոն Ալեքսանյանն ե՞ք, “Լյովա-ուղղում է վարպետն ինձ, ես Լյովան եմ”: Կենսուրախ, բարի, հոգատար վարպետ Լյովան, ով պատրաստ է իր կյանքը նվիրել առաջին հայացքից հեշտ թվացող գործին: «Ինքն իմ ընկերնա,-ձեռքով ժամացույցի ուղղությամբ օդը շոյելով ասում է վարպետը:- Ամեն օր նրան բարի լույս, բարի երեկո ու բարի գիշեր եմ մաղթում: 2004 թվականից նրա հետ եմ,-ժպտում է Լյովան»: Հիմնական ամբողջ պատասխանատվությունը նրանց երկուսի ուսերին է: Ամեն ինչից գլուխ են հանում՝  մեխանիկական սարքերից սկսած մինչև էլեկտրոնային սարքեր: Մեր ժամանակը ապահով ձեռքերում է:

 

Զանգերը

Կառավարության շենքի ամենավերևում, որտեղից բացվում է Երևանի ամենագեղեցիկ տեսարաններից մեկը կարկտից, անձրևներից և…աղավնիներից լավ պաշտպանված , ամեն Աստծո օր իրենց ղողանջուն գործն են անում մեր ժամացույցի հնգանոտա զանգերը: Դրանք ռուսական եկեղեցու զանգեր են: Զանգերի մոտ բարձրանում ենք աստիճաններով: Երաժշտական տոնայնությանը ճիշտ հնչեցնելու համար զանգերը հինգ հատ են պատվիրել: Զանգերը հնչեցնում են Հայաստանի Հանրապետության հիմնի առաջին նոտաները

 

Գլխավոր հերոսուհին

Քաշը 4 կգ 800 գրամ է, մեծ սլաքը 170 սմ է, փոքր սլաքը՝ 110 սմ, 3,5 կգ: Նախագծի հեղինակը Մագնիշևսկին է:

30-ական թվականներին, երբ Ալեքսանդր Թամանյանը գծագրում էր արևային քաղաքը, նախագծի մեջ կար նաև ժամացույցը: Բա, ի՞նչ հրապարակ առանց ժամացույցի: 77-ամյա ժամացույցը իր տեսքով բավականին պարզ է, բայց իր հասարակ ճոխությամբ չի զիջում աշխարհի ոչ մի գլխավոր ժամացույցի: Այն Երևան է ժամանել 1941 թվականին: Հայաստանի Կենտկոմը պատվիրել է Մոսկվային Չայկովսկու անվան կոնսերվատորիայի միջոցով, իսկ իրենք էլ զինված ուժերի և ծովային նավատորմի ինժեներական անձնակազմի միջոցով իրականացրել են և՛ պատրաստումը, և՛ մեխանիզմը, և՛ զանգերը: Առաջին տեղեկությունը ժամացույցի մասին, պատճենահանաված մի նամակ, սրբությամբ պահվում է վարպետների կողմից: Այնտեղ ասվում է.  քանի որ երկրորդ համաշխարհային պատերազմը արդեն բախում է Սովետական միության դռները, և ճանապարհային երկաթգիծը ծանրաբեռնված է մեխանիզմի առաքումը հետաձգվում է: Ժամացույցը տեղադրել է Արծրուն Յավրոյանը՝ վաստակավոր կապի ինժեներ: Եվ մինչև 85 թվականը հենց ինքն է սպասարկել: Իսկ հետո, արդեն հերթով եկել են մեր ժամացույցի ներկա պահապանները՝ Վարպետ Գեղամն ու Վարպետ Լյովան:

Մերգելյանի ինստիտուտում պատրաստված սարքի միջոցով երկու-երեք ամիսը մեկ ուղղում են ժամը, և առանց խափանման մի ամբողջ երկրի համար աշխատում է Հանրապետության ամենակարևոր ժամանակացույցը:

Հիշողության մատյանը

Վարպետ Լյովան ու Գեղամը մեզ ցույց են տալիս իրենց համար շատ կարևոր մի հին մատյան: Այստեղ ժամեժամ գրանցված է ժամացույցի վիճակը: Այստեղ են այն բոլոր եզակիների հիշողություններն ու տպավորությունները, ովքեր գոնե մեկ անգամ եղել Հանրապետության հրապարակի ժամացույցի հակառակ կողմում: Այս մատյանում են գրանցված նաև զանգերի վրայի փորագրությունները, որոնք վարպետները տեսել են ու գրանցել իրենց մոտ:

Լյովան ու վարպետ Գեղամը մեզ ճանապարհում են, ժամը 18:00 է: Սլաքը շարժվում է ու զանգերը խողանջում են: Մեծ, սպիտակ թվատախտակի հետևից փայլփլում են արևի շողերը: Սա վարպետների ամենասիրելի, կախարդական ժամն է:

Հեղինակ՝ Շուշան Կարապետյան


  ԸՆԴՈՒՆՎԵՑ  ԲԺՇԿԱԿԱՆ,  ԴԱՐՁԱՎ …ՕԴԱՉՈՒ

1987 թվականի հունվարին, Ռուբեն Եսայանը դարձավ Քաղաքացիական ավիացիայի պետական գիտահետազոտական ինստիտուտի փորձարկող օդաչու։Նա շատ շուտով  դարձավ ավիաջոկատի առաջատար փորձարկողներից  մեկը, ջոկատի հրամանատարի տեղակալը։ Ռուբեն Եսայանին է հանձնարարվում իրագործել ամենաբարդ փորձնական թռիչքները։